U okviru tradicionalne manifestacije „Nedelja arhiva”, koju od 26. do 29. maja organizuje Državni arhiv Crne Gore, hercegnovski odsjek posjetila je sekretarka za kulturu i obrazovanje OHN, Ana Zambelić Pištalo.
Arhiv su obišli i direktor Lokalnog javnog emitera Radio televizija Herceg Novi, Gligo Tomanović kao i učenici VI razreda OŠ “Ilija Kišić” Zelenika, sa nastavnicom istorije Duškom Krivokapić i asistentkinjom Biljanom Božović.
Zambelić Pištalo je razgovarala sa direktoricom Tatjanom Milačić o konkretnim koracima koje lokalna samouprava može preduzeti kako bi unaprijedila uslove rada i doprinijela očuvanju bogate arhivske građe.
Priliku da uče o važnosti arhivske djelatnosti i građe imali su učenici škole u Zelenici.
U depou hercegnovskog odsjeka arhiva čuva se građa fondova državnih organa, ustanova, organizacija i drugih institucija, zatim porodični i lični arhivski fondovi, kao i zbirke.
Zgrada u kojoj je smješten hercegnovski arhiv izgrađena je u periodu od 1883. do 1886. godine za tadašnji Opštinski dom. Odlukom Skupštine opštine Herceg Novi, arhiv je osnovan 1952. godine kao samostalna ustanova, ali je reorganizacijom državne uprave i donošenjem Zakona o arhivskoj djelatnosti 1992. godine izgubio to svojstvo i postao Arhivski odsjek Državnog arhiva Crne Gore.
Arhivski odsjek posjeduje 161 fond, od čega 16 zbirki, oko 1000 dužnih metara arhivske građe koja je smještena u tri depoa.
Posjetiocima Arhiva prikazana je arhivska građa fonda PUMA (Političko Upravni Mletački arhiv 1687-1797),Topaljske Komunitadi, koja je osnovana 1718, Opštine Herceg Novi od 1815 -1945 i Osnovnog suda Herceg Novi (u okviru kojega je zemljišna knjiga iz austro – ugarskog perioda).
U okviru fonda PUMA, su i Knjige katastra iz 1690. i 1704. godine, koji predstavljaju registar zemljišta iz perioda Mletačke uprave. Katastar iz 1704. godine sadrži veliki broj podataka, kao što su spisak vlasnika,popis ljudstva i stoke,kao i godišnji porez na zemlju, koji su veoma bitni kao istorijski izvori. Kako navode iz hercegnovskog Arhiva, Knjige katastra su teške 10 do 15 kg pa je neophodno izvršiti nihovu digitalizaciju.
U fondu PUMA, kako kažu, nalaze se i spisi koji se odnose na upravu, sudstvo (ugovori, oporuke, parnice)kao i spisi koji se odnose na pomorstvo i trgovinu.
-Fond je pisan na italijanskom jeziku,u maloj mjeri je prisutna stara ćirilica. Za ovaj fond je potrebno izvršiti konzervaciju kako bi se građa sačuvala od propadanja, navode iz ove ustanove.
Arhiv čuva i Povelju Tvrtka I Kotromanića iz 1382. godine o osnivanju grada, gdje se prvi put pominje grad pod nazivom Sveti Stefan.
Ovogodišnja manifestacija „Nedelja arhiva“ obuhvata više od stotinu događaja na teritoriji cijele Crne Gore – konferencije, izložbe, prezentacije, predavanja, organizovane posjete učenika i nastavnika, kao i dane otvorenih vrata.
