Nova knjiga hercegnovskog publiciste, Nebojše Raša „Borba hercegnovske opštine za trobojku 1863-1883.“ promovisana je sinoć u crkvenoj galeriji Freska na Belavisti, tradicionalno na dan obilježavanja krsne slave Nevladine organizacije Srpski soko – Sretenje.
Mala obimom, ali velika po materiji, ova knjiga objavljena je u ediciji „Argumenti“.
O knjizu su, pored autora, govorili književnik i knjižar, Nikola Malović i predsjednik Crkvene opštine topaljsko-hercegnovske, advokat Zoran Lazarević.
Nebojša Rašo, kako navodi Malović, razvija tezu da je srpski narod u Boki Kotorskoj kroz vijekove bio izložen raznim pritiscima, od unijaćenja, preko italijanizacije do germanizacije, a da je 21. maj 2006. godine označio praktično hajku na narod koji je stvorio Srbiju i Crnu Goru, te da da trobojka aludira na sve srpsko u negativnoj konotaciji.
– Onda je Srpski soko odlučio da lupi šakom o sto i kaže: „E, sad bi trebalo izdati na svijet jednu knjižičku“, i pošao je, pošto marljivo boravi po arhivima, pošao je da istraži sve što se može znati u vezi sa činjenicama koliko je srpska trobojka vezana za Herceg Novi i za nas same – priča Malović.
U naslovu je pomenuta 1883, što je zapravo godina kada je hercegnovska Opština izglasala da trobojka postane zvanična zastava, informisao je on.
Crnogorska trobojka prema uzorima iz Rašove knjige, kako dodaje Malović, nastala je po uzoru na one koje su već postojale u Herceg Novom.
– U Herceg Novom je Srpska pomorska zakladna škola na Srbini imala takođe trobojku sa likom Svetog Save, na kojoj je izvezeno pisalo: „Sjetite se da ste srpske majke čeda i idite stopom ovog svetitelja”. Tu zastavu su uništili Italijani ’41. godine, kao i uvijek kada dođe neki okupator, on ukida simbole i ćirilicu kao elemente koda – kazao je on.
Prema riječima Zorana Lazarevića, Nebojša Rašo već decenijama uporno istražuje događaje, detalje, ljude i njihova razmišljanja, stradanja, političke ambicije, uspone i padove, a riječ je o onima koji su stvarali istoriju na lokalnom nivou.
– Prosto je fascinantno da smo 330 godina istorije ovoga grada kao komunitadi, na isti način posvećeni očuvanju svetinja. Svetinje su za nas, naravno, i crkva i jezik, i zastava kao nesporan simbol te priče. Jer tamo kad vidimo srpsku zastavu, trobojku našu, mi smo sigurni da tu živi srpski narod, koliko-toliko, manje ili više negdje. Znamo da se govori srpskim jezikom na tome mjestu, i znamo da se služi sveta liturgija. Naša trobojka sve to simboliše – navodi on.
Lazarević je podsjetio da Ustav knjaževine Crne Gore iz 1905. godine ne definiše boje zastave, već je tamo zapisano da su narodne boje crvena, plavetna i bijela.
– Tumačeći to u kontekstu drugih odredaba koje se tiču državnih simbola, dolazite do zaključka da se radi o zastavi Crne Gore u tom vremenu, narodnoj državnoj zastavi. Dakle, narodne boje su to. Ko je najznačajniji bio pisac toga ustava, pa sigurno knjaz, kasnije kralj Nikola. Tako on tumači čitavu istoriju srpskog naroda kroz te tri narodne boje. E sad, ako je u jednome momentu poslije 100 godina prakse neko promijenio tu zastavu, onda je to jedina intencija da to nije više isti narod – istakao je Lazarević.
Autor knjige, Nebojša Rašo informiše da su Sretenjskim ustavom iz 1835. godine bile definisane boje zastave, ali se tome protivila Rusija, pa su te iste godine uvedene crvena, plava i bijela.
Njegova intencija ovom knjižicom bila je da pokaže da trobojka nije tuđa, već istorijska srpska i narodna zastava.’
– Grb na kojem se nalazi kula usvojen je1865. godine. Na kuli se nalazi crvena zastava, to nije bila Sat-kula, jer je na njoj crvena zastava sa bijelim krstom, oni nisu rekli šta predstavlja, ali pretpostavljam da je to simbol opsade Herceg Novoga i te prve hrišćanske zastave, pošto je to bilo doba Turaka, znači to su sve bili sveti ratovi, znači u ime vjere – priča Rašo.
Rašo je informisao da su borbu za očuvanje srpske trobojke predvodili tadašnji predsjednik hercegnvoske Opštine Đorđe Vojnović i Stefan Mitrov Ljubiša, koji se borio za prava sprskog naroda ne samo u Boki, već i u Dalmaciji, a u knjizi se pominje i Jefto Gojković.
Prije promocije, a kako nalažu tradicija i običaji proslavljanja krsne slave, članovi NVO Srpski soko prelomili su slavski kolač.
